Vận chuyển nông sản khô Bắc Nam: gạo, cà phê, tiêu

Á Châu nhận chở những nông sản nào, không nhận loại nào?

Á Châu nhận nông sản đã phơi sấy hoặc sơ chế, đóng bao hoặc đóng thùng, độ ẩm đạt ngưỡng bảo quản. Nông sản tươi cần giữ nhiệt độ suốt hành trình thì xe ghép không chở được.

Có một giới hạn cần nói thẳng. Á Châu khai thác 12 container lạnh, nhưng đội xe này chỉ chạy nguyên chuyến, không nhận ghép lẻ và không công bố dải nhiệt độ cam kết. Một lô trái cây tươi vài thùng gửi ghép thì chúng tôi không nhận — xe ghép chở chung hàng của nhiều chủ, cửa mở ra mở vào suốt chặng, không giữ nổi nhiệt độ cho hàng tươi. Bạn có lô đủ lớn để bao trọn một chuyến lạnh thì gọi hotline, nhân viên kinh doanh sẽ bàn phương án theo từng đơn.

Sáu nhóm nhận được ở bảng trên có chung một điểm yếu, và nó không phải va đập.

Nông sản khô hỏng vì ẩm và mùi, không vì va đập

Ba thứ làm hỏng một lô nông sản trên chặng Bắc – Nam là ẩm, mùi lạ và mọt. Cả ba đều tích tụ dần trong nhiều ngày chứ không xảy ra tức thì như vỡ hay móp, nên chủ hàng thường chỉ phát hiện lúc mở bao ở đầu nhận. Một lô cà phê nhân ám mùi xăng dầu mất giá cả lô, dù bao bì còn nguyên vẹn và không thiếu một cân nào.

Việt Nam có sẵn tiêu chuẩn cho đúng chuyện này. TCVN 6602:2013 (ISO 8455:2011) — Cà phê nhân: Hướng dẫn bảo quản và vận chuyển, công bố theo Quyết định 2336/QĐ-BKHCN ngày 29/07/2013 — và TCVN 4193:2014 — Cà phê nhân, công bố theo Quyết định 1415/QĐ-BKHCN ngày 12/06/2014. Cả hai còn hiệu lực tính đến ngày cập nhật trang này. Phạm vi gốc của hai tiêu chuẩn là cà phê nhân đóng bao đi xuất khẩu, nên chúng không ràng buộc vận tải nội địa; Á Châu lấy làm chuẩn tham chiếu khi xếp hàng, vì nguyên lý bảo quản thì giống nhau cho mọi loại nông sản khô.

Độ ẩm an toàn và chuyện "mưa trong thùng xe"

Hàng đủ khô vẫn hỏng được, nếu hơi nước trong thùng xe ngưng tụ rồi nhỏ ngược xuống bao.

Xe chạy từ TP.HCM ra Bắc đi qua nhiều vùng khí hậu trong ba bốn ngày. Ban ngày nắng, lô hàng nóng lên và nhả hơi ẩm; đêm xuống, vách và trần thùng xe nguội nhanh hơn phần hàng ở giữa, hơi ẩm gặp bề mặt lạnh đọng thành giọt rồi rơi xuống. Dân trong nghề gọi hiện tượng này là "mưa trong thùng". Nước không vào từ ngoài, nó sinh ra từ chính lô hàng.

• TCVN 4193:2014 đặt ngưỡng độ ẩm cà phê nhân không vượt quá 12,5 %, và yêu cầu hàng không được lẫn mùi lạ.
• TCVN 6602:2013 nêu nguyên tắc ngược đời với nhiều người: hàng phải đủ khô để không mốc, nhưng không được quá khô, vì hạt giòn quá thì vỡ khi bốc xếp.
• Cũng tiêu chuẩn đó khuyến cáo không dùng bao kín khí không thoát được hơi nước — chính lớp bọc kín mới là thứ gây ngưng tụ bên trong.

Vậy nên ba việc chủ hàng làm được trước khi giao hàng cho chành: phơi hoặc sấy đạt ngưỡng rồi mới đóng bao, chọn bao thoát được hơi thay vì bọc nilon kín, và lót chống ẩm giữa bao với sàn chứ đừng quấn kín cả lô.

Vì sao nông sản không được xếp cạnh hàng nặng mùi

Cà phê, chè và hạt điều hút mùi từ không khí xung quanh. Đi chung chuyến với hoá chất, nước xả vải hay xăng dầu là lô hàng nhiễm mùi, và mùi đã ngấm thì không có cách nào rút ra.

Tiêu chuẩn nói thẳng chuyện này. Điều 4.2.1 của TCVN 6602:2013 yêu cầu không bảo quản cà phê chung với hàng có mùi mạnh. Điều 4.1.2 thì bắt kiểm tra bao bì và côngtenơ trước khi xếp, để chắc chắn không có mùi, không có dấu hiệu côn trùng hay gặm nhấm, không nhiễm bẩn, và bao bì phải lành lặn.

Đây là chỗ hàng ghép khác hẳn hàng nguyên chuyến. Xe ghép chở chung hàng của nhiều chủ, nên lô của bạn nằm cạnh cái gì là do kho xếp quyết định chứ không do bạn. Kho Á Châu xếp tách nông sản khỏi nhóm hàng nặng mùi khi xếp chuyến — nhưng kho chỉ làm được việc đó nếu biết trong kiện có gì. Ghi đúng "cà phê nhân", "chè khô", "hạt điều" lên vận đơn thay vì ghi chung chung "hàng khô" là việc mất mười giây và quyết định lô hàng của bạn nằm ở đâu trên sàn xe.

Biết rủi ro nằm ở đâu rồi thì việc còn lại là đóng hàng cho đúng.

Đóng gói và kê lót lô nông sản trước khi giao cho chành

Một lô nông sản đóng đúng cách gồm ba lớp: bao chắc, kê cách sàn, và nhãn ghi đúng loại hàng.

• Bao bì — bao PP dệt hoặc bao đay còn lành, không vá chằng vá đụp; miệng bao khâu hoặc buộc kín. Bao rách là đường vào của cả ẩm lẫn mọt, và một bao bục giữa chặng làm bẩn hàng của người khác trên cùng chuyến.
• Pallet — TCVN 6602:2013 yêu cầu kê lót cách sàn và cách tường. Lý do rất đời thường: sàn xe và vách thùng là hai chỗ đọng nước đầu tiên khi trời trở lạnh, bao đặt sát đó ẩm trước phần còn lại của lô.
• Lớp lót — nilon hoặc bạt lót giữa bao với sàn. Lót, không bọc. Bọc kín cả lô là tự tạo ra chỗ ngưng tụ, đúng cái bẫy nói ở phần trên.
• Nhãn kiện — ghi rõ tên hàng và số bao trên nhãn. Đây là căn cứ để kho xếp tách khỏi hàng nặng mùi, không phải thủ tục cho có.
• Số bao — đếm và ghi lên vận đơn trước khi giao. Lô nhiều bao rời thất lạc lẻ tẻ từng bao dễ hơn là mất cả lô, nên số bao trên giấy là thứ đối chiếu nhanh nhất ở đầu nhận.

Ba việc đầu thuộc về bên gửi, vì chúng làm xong trước khi hàng rời kho của bạn. Hai việc cuối thì kho Á Châu đối chiếu lại lúc nhận, và ký nhận đúng số bao ghi trên vận đơn.

Cước vận chuyển nông sản tính theo cân hay theo khối?

Nông sản đóng bao gần như luôn tính theo cân thực, vì một mét khối nông sản nặng hơn nhiều mốc quy đổi 300 kg. Đây là chỗ khác hẳn hàng tiêu dùng và hàng nhựa, vốn nhẹ và chiếm chỗ nên thắng theo khối.

Cách tính chung của Á Châu: cân lô lấy số kg thực tế, đo lấy số khối rồi nhân 300 kg, so hai con số và tính cước theo con số lớn hơn. Với nông sản, phần thắng rơi vào số cân gần như mọi lần.

Một ví dụ chạy đủ số, theo bảng giá 2026 chiều TP.HCM đi Hà Nội. Lô 2.000 kg cà phê nhân — cà phê nhân đóng bao có khối lượng thể tích khoảng 650 – 700 kg mỗi mét khối, nên 2 tấn chiếm khoảng 3 m³. Quy đổi theo khối được 3 × 300 = 900 kg, nhỏ hơn 2.000 kg cân thực, nên cước tính theo cân. Bậc 1.000 – dưới 3.000 kg chiều này là 2.760 đ/kg, thành tiền 2.000 × 2.760 = 5.520.000 đ.

Các khoản chưa nằm trong đơn giá: thuế giá trị gia tăng, phụ phí nhiên liệu theo thông báo từng thời điểm, bốc xếp, và phí trung chuyển khi giao tận nơi với đơn dưới 3 tấn hoặc 15 khối. Tỉnh khác Hà Nội thì tra đúng cột khu vực của mình trong bảng giá cước vận chuyển, hoặc tự ước tính bằng công cụ tính cước.

Gửi thêm 100 kg có khi rẻ hơn 2,5 triệu đồng

Bậc giá không giảm đều, nên một lô nằm sát mốc bậc trên có thể đắt hơn chính nó khi gửi nhiều hơn. Vẫn tuyến TP.HCM đi Hà Nội, so hai lô sát nhau:

• 9.900 kg × 2.180 đ = 21.582.000 đ (bậc 5.000 – dưới 10.000 kg)
• 10.000 kg × 1.900 đ = 19.000.000 đ (bậc 10.000 – 20.000 kg)

Gửi thêm 100 kg mà tiền cước giảm 2.582.000 đ. Nông sản hay gửi theo tấn chẵn nên rất dễ rơi đúng vào tình huống này. Báo số cân dự kiến cho nhân viên kinh doanh trước khi chốt, họ soi giúp bạn đang đứng ở đâu so với mốc bậc — gom thêm ít hàng cho đủ bậc là khoản tiết kiệm lớn nhất mà chủ hàng tự làm được.

Gửi ghép hay bao nguyên xe cho lô nông sản?

Lô dưới 5 tấn đi ghép rẻ hơn rõ rệt. Từ khoảng 15 – 20 tấn trở lên hai phương án gần bằng tiền nhau, và khi đó nguyên chuyến có lợi hơn vì hàng đi riêng, không dỡ dọc đường.

Với nông sản còn một lý do nữa mà các loại hàng khác không có. Bao trọn một chuyến nghĩa là cả thùng xe chỉ có hàng của bạn, nên rủi ro nhiễm mùi từ chủ hàng khác bằng không. Lô cà phê đặc sản hay tiêu sọ loại tốt thì khoản này đáng tiền hơn phần cước chênh lệch.

Ngưỡng 15 – 20 tấn là mức chung. Lô nhỏ hơn nhưng giá trị cao — tiêu, điều nhân, cà phê đặc sản — thì cân nhắc nguyên chuyến sớm hơn, vì thiệt hại một lần nhiễm mùi lớn hơn phần cước tiết kiệm được. Chi tiết từng bậc có ở trang bảng giá hàng ghép; điều kiện bao xe và giá theo cỡ thùng xem trang thuê nguyên xe và container.

Gửi nông sản Bắc Nam mất mấy ngày, mùa vụ có ảnh hưởng không?

Hàng ghép TP.HCM đi Hà Nội mất 3-4 ngày, nguyên chuyến 2 ngày. Các chặng miền Trung nhanh hơn đáng kể.

Nông sản có đặc điểm mà hàng công nghiệp không có: nó đi theo mùa. Các tháng cuối năm là lúc nhiều loại nông sản vào vụ cùng lúc, lượng hàng cần chuyển dồn lại trong vài tuần, và cận Tết thì mọi ngành hàng cùng đổ ra đường. Á Châu không thu phụ phí mùa vụ — cước vẫn theo đúng bậc trong bảng giá. Nhưng chỗ trên xe thì có hạn, nên vào cao điểm việc đặt sớm quyết định hàng của bạn đi chuyến nào. Báo lịch dự kiến cho nhân viên kinh doanh ngay khi biết sản lượng, đừng đợi đóng bao xong mới gọi.

Giấy tờ đi kèm lô nông sản

Lô nông sản dùng đúng bộ chứng từ như mọi hàng hoá thông thường. Không có thủ tục riêng cho nhóm hàng này.

• Chứng từ nguồn gốc — hoá đơn hoặc giấy tờ chứng minh nguồn gốc lô hàng, để xuất trình khi bị kiểm tra dọc đường.
• Vận đơn — ghi đúng tên hàng và số bao. Ghi đúng tên hàng còn là điều kiện để kho xếp tách khỏi nhóm hàng nặng mùi.
• Khai giá — lô giá trị cao như tiêu, điều nhân hay cà phê đặc sản nên khai giá khi gửi, vì mức bồi thường bám theo giá trị đã khai.

Bồi thường thực hiện theo điều khoản in trên vận đơn, căn cứ Quyết định 89/QĐ-TGĐ/ACHAU-2011. Hướng dẫn đầy đủ cho từng loại chứng từ nằm ở trang giấy tờ và thủ tục cần thiết.

Hai chiều hàng trên tuyến: vật tư đi vào, nông sản đi ra

Xe Á Châu chạy hai chiều, nên tuyến nông sản thường là một cặp. Vật tư nông nghiệp và bao bì đi về vùng nguyên liệu, nông sản đã sơ chế đi ngược ra thị trường tiêu thụ.

Chiều nào cũng có xe nên bạn không phải chờ gom đủ chuyến. Có một điểm nói thật cho đúng: hàng ghép chiều về không có bảng giá niêm yết cho mọi tỉnh, vì sản lượng chiều này không đều — nhân viên kinh doanh báo theo từng lô cụ thể.

Bao bì rỗng đi vào nhà máy thuộc trang riêng về bao bì giấy, thùng carton. Còn nguyên liệu đóng bao nhưng không phải nông sản — hạt nhựa chẳng hạn — thì xem trang vận chuyển hạt nhựa: cùng dạng bao, nhưng hàng trơ nên không có chuyện hút ẩm hút mùi như ở đây.

Gửi lô nông sản đầu tiên với Á Châu

Bốn bước, từ lúc gọi tới lúc hàng lên xe.

1. Gọi báo thông tin lô hàng. Loại nông sản, số bao, số cân, điểm gửi và điểm nhận. Gọi 1900 1733 phím 1 gặp bộ phận đường bộ, hoặc gửi form để nhân viên gọi lại.
2. Nhận báo giá theo bậc cân và chiều đi, kèm khoản trung chuyển nếu có.
3. Giao hàng tại kho, hoặc hẹn xe tới lấy tận xưởng bằng xe trung chuyển. Chi tiết ba đầu kho ở trang kho bãi và trung chuyển.
4. Theo dõi đơn và nhận hàng tại kho đích, hoặc chọn giao tận nơi.

Ba kho nhận hàng trực tiếp: TP.HCM — Số 35 Đường Thới An 17A, P. Thới An, TP.HCM · Hà Nội — Số 673 Lĩnh Nam, P. Lĩnh Nam, TP. Hà Nội · Đà Nẵng — Số 485 Phạm Hùng, P. Hòa Xuân, TP. Đà Nẵng, giờ nhận 8h00 – 17h00 từ thứ 2 đến thứ 7. Nông sản chỉ là một trong nhiều nhóm hàng thuộc dịch vụ vận tải Bắc Nam của Á Châu — cần bao xe hay ghép lẻ vẫn cùng một đầu mối lo trọn tuyến.

Hỏi đáp về gửi nông sản Bắc Nam